Apostil İçin Noter Onayı Gerekir mi?
Evet, gerekir: resmi bir belgenin yabancı dildeki tercümesine apostil alınabilmesi için bu tercümenin önce bir noter tarafından onaylanmış (tasdik edilmiş) olması şarttır. Noter onayı olmayan bir tercüme metni, apostil makamının şerh koyabileceği resmi bir belge sayılmaz.
Apostil Nedir, Resmi Makamlar Neden İster?
Apostil, bir ülkede düzenlenmiş resmi bir belgenin başka bir ülkede de resmi olarak tanınabilmesi için verilen bir onay şerhidir. Dayanağı, 1961 tarihli Lahey (Hague) Apostil Sözleşmesi’dir; Türkiye de bu sözleşmeye taraf ülkelerden biridir.
Apostil, belgenin içeriğinin doğru olduğunu değil, belgenin altındaki imza ile mührün gerçek ve o makama ait olduğunu teyit eder. Türkiye’de apostil şerhi, belgeyi düzenleyen makamın bulunduğu yere göre valilik veya kaymakamlık tarafından verilir.
Yurt dışındaki resmi kurumlar (üniversiteler, nüfus daireleri, mahkemeler, göçmenlik büroları vb.) apostil ister; çünkü aksi halde her belgenin gerçekliğini ayrı ayrı, genellikle konsolosluk onayı gibi uzun bir süreçle doğrulamaları gerekirdi. Apostil, bu doğrulamayı tek bir uluslararası geçerliliği olan şerhe indirger ve belgenin ekstra bir konsolosluk onayına ihtiyaç duymadan apostil sözleşmesine taraf başka bir ülkede kabul edilmesini sağlar.
Tercüme Neden Apostilden Önce Noter Onaylı Olmalı?
Bir belgenin başka bir dile çevrilmiş hali, tek başına resmi bir belge sayılmaz; çevirmenin veya tercüme bürosunun beyanından ibarettir. Tercümenin resmi işlem görebilmesi ve üzerine apostil konabilmesi için önce yeminli bir tercüman tarafından çevrilip bir noter tarafından onaylanması (tasdik edilmesi) gerekir.
Bunun sebebi apostilin nasıl çalıştığıyla doğrudan ilgilidir: apostil, bir belgenin altındaki imzanın kime ait olduğunu ve imzalayan kişinin bu işlemi yapmaya yetkili olup olmadığını teyit eden bir sistemdir. Apostili verecek makam (valilik veya kaymakamlık), tercümanın imzasının gerçekliğini kendi başına bilemez; bunu ancak noterin kendi kaydından teyit edebilir. Noter onayı, tercümanın kimliğini ve yeminli tercüman sıfatını resmileştiren adımdır.
Başka bir deyişle noter onayı olmadan ortada apostilin şerh koyabileceği resmi bir imza yoktur. Sıralama bu yüzden sabittir: önce yeminli tercüme yapılır, sonra noter tarafından onaylanır, ancak bundan sonra tercümeye apostil alınabilir. Bu sıra atlanarak doğrudan apostil talep edilmesi, başvurunun geri çevrilmesine yol açar.
Bazı Ülkeler Hem Orijinal Belgeye Hem de Tercümesine Apostil İster
Bazı ülkelerdeki resmi kurumlar (üniversiteler, göçmenlik daireleri, bazı mahkemeler), yalnızca orijinal belgenin apostilli olmasını yeterli bulmaz; ayrıca noter onaylı tercümenin de kendi başına ikinci bir apostil taşımasını talep edebilir. Buna uygulamada genellikle çift apostil deniyor.
Bunun mantığı şudur: orijinal belgedeki apostil, sadece “bu belge gerçek bir resmi Türk belgesidir ve üzerindeki imza/mühr geçerlidir” güvencesini verir. Tercüme ise ayrı bir belge olduğu ve altında başka bir imza (yeminli tercümanın imzası) ile başka bir onay (noter tasdiki) bulunduğu için, bu ikinci imzanın da ayrıca teyit edilmesi istenebiliyor. Kurum, hem “belge gerçek” hem de “çeviri usulüne uygun ve yetkili kişi tarafından yapılmış” güvencelerinin ikisini de ayrı ayrı görmek istiyor.
Bu durumda işlem sırası genellikle şöyle işler: önce orijinal belgeye apostil alınır, ardından yeminli tercüme yapılır, tercüme noter tarafından onaylanır ve son olarak bu noter onaylı tercümeye ikinci bir apostil alınır. Hangi kurumun bu üç katmanın (belge, tercüme, ya da her ikisi) hangisini istediği ülkeden ülkeye ve hatta kurumdan kuruma değişebildiği için, belgeyi teslim edeceğiniz kuruma önceden “belgenin mi, tercümenin mi, ikisinin de mi apostilli olması gerekiyor?” diye sormak, gereksiz zaman ve masraf kaybını önler.
Özet: Doğru Sıra Nedir?
Özetle sıra genellikle şöyledir: yeminli tercüme → noter onayı → (gerekiyorsa) tercümeye apostil; bazı durumlarda buna ek olarak orijinal belgeye de ayrıca apostil alınması istenir. Hangi kombinasyonun gerektiği, belgenin gönderileceği ülkeye ve kuruma göre değiştiği için başvurudan önce ilgili kurumdan teyit almak en sağlıklı yöntemdir.
Sözen Tercüme olarak resmi belgelerinizin yeminli tercümesini, noter onayını ve gerektiğinde apostil sürecini uçtan uca takip ediyoruz; hangi belgenizin hangi aşamadan geçmesi gerektiğini birlikte netleştirebiliriz.